Als bijlesdocent maak je het verschil, vaak meer dan je zelf beseft. Niet alleen door wat je uitlegt, maar ook door wat je verwacht van je leerling, en hoe je die verwachtingen communiceert. Want dat beïnvloedt hoe je leerlingen leren en groeien.
Leerpunt schreef deze heel sterke leidraad voor leerkrachten, over hoge verwachtingen in het klaslokaal. In dit artikel vertalen we hun zes aanbevelingen naar bijles, waar je 1-op-1 werkt en elke interactie telt. Je leest hier concrete handvatten voor bijlesdocenten, gebaseerd op die van Leerpunt maar afgestemd op de praktijk van BijlesHuis.
1. Wees je bewust van jouw verwachtingen van de leerling
Sta eerst stil bij het verhaal dat je jezelf vertelt over de leerling, voor én na de eerste bijles. Wees daarbij alert voor stereotiepe beelden, vb leerlingen met leerstoornissen, met een migratieachtergrond, met een voornaam die je associeert met een bepaald sociaal milieu... Of juist het tegenovergestelde: kinderen van hoogopgeleide ouders, die vaker geconfronteerd worden met hoge verwachtingen.
Bekijk elke bijlesleerling als eentje met een ‘blanco achtergrond’. Een kind dat je niet bestempelt als “zwak in wiskunde”, maar als iemand die de juiste aanpak nog niet heeft gevonden, of de juiste begeleiding nog niet heeft gekregen. Vertrouw erop dat je leerling zich kan ontwikkelen en groeien tijdens je begeleiding.
Je verwachtingen voor deze leerling mogen uiteraard ambitieus zijn, zolang ze realistisch en groeigericht blijven.
2. Wees je bewust van hoe je verwachtingen communiceert
In bijles is communicatie extra krachtig omdat het 1-op-1 is: elke opmerking, blik of zucht komt meteen binnen. Je leerling, hoe jong ook, kan heel goed aanvoelen wat jouw verwachtingen zijn. Wees je dus naast je woorden ook bewust van je non-verbale communicatie.
Leerpunt somt veel manieren op hoe leerkrachten onbewust verwachtingen communiceren, die ook op bijlessen van toepassing zijn, vb:
- sturing tijdens huiswerk maken
- kort of lang wachten op een antwoord, eventueel zelf een antwoord geven
- de hoeveelheid en kwaliteit van de feedback
- specifieke of vage complimenten geven
Uiteraard is ook het inhoudelijke van belang: geef gerichte feedback op inzet, strategieën en vooruitgang, niet alleen op het resultaat. Zo help je je leerling geloven dat hij of zij kan groeien. (= growth mindset). Een mooi praktijkvoorbeeld:
Een leerling uit onze huiswerkklas behaalde keer op keer slechte resultaten voor Frans. Thuis zorgde dit voor spanningen en discussies, waarbij de nadruk lag op wat hij níét had bereikt, wat zijn gevoel van falen versterkte. Voor hem was Frans een opeenstapeling van negatieve ervaringen, die telkens weer eindigden in frustratie en conflict. Door in de huiswerkklas keer op keer zijn moeite en succeservaringen te bevestigen, werd dit beter: "Ik zie dat je echt je best doet om die woordenlijst te leren", "die zinnetjes zijn al veel beter dan vorige keer”. Bij mindere resultaten benadrukten we dat dit een normaal onderdeel is van het leerproces. Op die manier ontwikkelde de leerling een positievere houding t.o.v. Frans, wat leidde tot meer motivatie en uiteindelijk ook betere resultaten.
3. Werk op maat en daag de leerling voldoende uit
Waar scholen groeperen in niveaus, is bijles per definitie flexibel. En dat is de grootste troef!
Enkele aandachtspunten:
- Pas je aanpak aan per leerling.
- Streef naar een hoog niveau, niet naar ‘net voldoende’.
- Ga op zoek naar een goede balans tussen uitdaging en ondersteuning: uitdagen zonder ondersteuning leidt tot frustratie, terwijl ondersteuning zonder uitdaging weinig groei oplevert.
- Bevraag en toets je leerling geregeld om samen inzicht te krijgen in het niveau en de denkfouten.
- Check af en toe samen met je leerling of er bijsturing nodig is.
4. Stel heldere en haalbare leerdoelen
Bijles zonder duidelijke doelen voelt al snel aan als “wat extra oefenen”, zonder zicht op concrete vooruitgang. Maak dus in het begin van de lessenreeks een plan van aanpak op in samenspraak met de leerling, en eventueel de ouders (afhankelijk van de leeftijd van de leerling).
Probeer daarbij grote doelen op te splitsen in kleine, haalbare stappen, dat motiveert meer. Neem telkens tijd om die geslaagde mini-doelen samen te vieren. Maak elk leerdoel concreet, specifiek, realistisch en uitdagend.
Niet: ‘beter worden in Franse werkwoordstijden’, maar bijvoorbeeld ‘de passé composé begrijpen, kunnen vormen en kunnen toepassen in oefeningen’.
Of het nu gaat om het plan van aanpak met de ‘grote’ leerdoelen of de kleinere ‘opgehakte’ leerdoelen per bijles: communiceer helder met je leerling waar jullie naar streven en evalueer samen.
“Deze bijles gaan we focussen op de stelling van Pythagoras. De bedoeling is dat je op het einde de stelling begrijpt, zelf kan uitleggen én succesvol de oefeningen kan maken die ik voorzien heb.”
Bijles is niet alleen begeleiden, maar ook duidelijk uitleggen en structureren: zorg voor duidelijke uitleg en structuur. Sommige leerlingen hebben nood aan expliciete instructie en een stappenplan om de leerstof goed te begrijpen.
5. Creëer een positief leerklimaat
Een leerling die zich veilig voelt, is niet alleen gemotiveerder, maar durft ook fouten te maken. En fouten maken is essentieel om te leren! Zorg dus voor een constructieve, ondersteunende en vertrouwde sfeer met ruimte voor vragen.
Enkele tips:
- Normaliseer fouten bewust, en communiceer dat ook zo: fouten zijn heel normaal, en helpen ons om te leren en te groeien.
- Bouw een vertrouwensband op door interesse te tonen in de leerling als persoon. Die verbondenheid verhoogt de motivatie en het leerengagement.
- Betrek ouders (of voogden) waar mogelijk, bijvoorbeeld door huiswerktips of feedback te delen. Je kan hun interesses en culturele achtergrond ook eventueel betrekken tijdens je bijlessen.
Wanneer je bijlesleerling een fout antwoord geeft, geef niet meteen de juiste oplossing. Stel vragen en geef hints totdat je leerling zélf tot de oplossing komt. Grijp wel tijdig in wanneer nodig, zodat je frustratie vermijdt. Een fout wordt zo een succeservaring!
6. Weet dat je op BijlesHuis kan rekenen
Ja, jij als bijlesgever gaat op je eentje naar het huis van de leerling. Maar dat betekent niet dat je er alleen voor staat! Maak gebruik van onze hulpmaterialen, ondersteuning en de contactgegevens van de coördinator die verantwoordelijk is voor je bijles. We denken heel graag mee.
Tot slot: als bijlesdocent bij BijlesHuis heb je een unieke positie: je volgt de leerling van dichtbij op, individueel, zonder druk, zonder afleiding. Door bewust om te gaan met je verwachtingen, geef je je bijlesleerlingen niet alleen betere resultaten, maar ook iets blijvends mee: het geloof dat ze kunnen groeien.
Heb jij ook interesse om persoonlijke begeleiding te geven, op maat van elke leerling, met vertrouwen als vertrekpunt? Meld je aan bij BijlesHuis als bijlesgever!
Ontvang je graag maandelijks onze nieuwste inzichten in je mailbox, zonder spam? Schrijf je hieronder in voor onze newsletter:
